Bereik en inhoud
Het archief bevat krantenknipsels van een reeks feuilletons en kortverhalen die Huysmans tijdens de Tweede Wereldoorlog publiceerde in Notre Terre Wallonne (later Terre Wallonne). Sommige knipsels bevatten aantekeningen of correcties. Daarnaast zijn er typoscripten van verhalen en enkele gedichten en liedteksten (met partituren). Twee publicaties (La légende du vieux bon Dieu en Les grands faits de l’histoire du pays wallon, beide uitgegeven in 1944) zijn opgenomen in de bibliotheek. Tot slot zijn er persoonlijke notities en documenten en drie boeken uit haar bibliotheek, waaronder een uitgave van Charles De Costers La légende d’Ulenspiegel, een boek dat haar inspireerde. De foto’s van Mathilde Idalie Huysmans zijn opgenomen in de fototheek, de andere (niet-geïdentificeerde) foto’s zijn in het archief bewaard.Institutionele geschiedenis of biografie
Mathilde Idalie Huysmans werd in 1906 in de toenmalige Congo Vrijstaat geboren als kind van Jules Jean Huysmans, een Belgisch officier, en een Congolese vrouw van wie alleen de voornaam, Ojala, bekend is. Ze werd als klein meisje door haar vader naar België meegenomen, maar die stierf al in 1915. Gedurende enkele jaren werd ze aan de zorg van twee tantes toevertrouwd. Omdat ze nauwelijks nog onderwijs kreeg liep Mathilde op 13-jarige leeftijd weg, naar de school waar ze voor het overlijden van haar vader les volgde. Ze kon er haar middelbaar onderwijs afwerken en werkte vervolgens enkele jaren als gouvernante. Daarna begon ze te werken als schrijfster en journaliste. Onder het pseudoniem Nèle Marian genoot ze tijdens het interbellum en in de jaren veertig een zekere bekendheid als een van de eerste dichters en romanschrijvers van Afrikaanse origine in België. Ze publiceerde in de jaren dertig de dichtbundel Poèmes et Chansons, waarin ze koloniaal onrecht op aangrijpende wijze beschrijft. Later (jaren 1940) schreef ze kortverhalen, die verschenen in de collaboratie-gezinde krant die werd uitgegeven door René Franssen, met wie ze in relatie had. In 1944 publiceerde ze La Légende du vieux Bon Dieu et un essai, Les Grands faits de l’histoire du pays wallon.Mathilde Huysmans overleed in 2005.
